Na wsi mieszka 2,5 miliona seniorów. Jakie zmiany szykuje dla nich rząd?



Jacek Wykowski/Rynek Seniora - 30 września 2016 15:36


Według resortu rolnictwa spośród 7,5 mln Polaków po sześćdziesiątce więcej niż jedna trzecia, czyli ponad 2,5 mln, mieszka na terenach wiejskich. Emeryci i renciści pobierający świadczenia z KRUS nie należą do finansowych krezusów - w roku 2015 przeciętna emerytura z Kasy wyniosła 1209 zł i 81 gr, a renta 1027 zł i 93 gr. Rząd zamierza wspierać starszych mieszkańców wsi, ale spójność i konkretne terminy tych planów pozostawiają sporo do życzenia.

W drugiej połowie września, podczas posiedzenia sejmowej Komisji Polityki Senioralnej, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawiło informacje nt. sytuacji osób starszych w środowiskach wiejskich i pomysły na polepszenie tejże. Twarde dane i planowane działania zaprezentowała Ewa Markowska-Bzducha, dyrektor Departamentu Spraw Społecznych i Oświaty Rolniczej w MRiRW.

Cienkie portfele rolników-emerytów
Zgodnie z informacją dyrektor Ewy Markowskiej-Bzduchy, liczba osób w wieku 60+ w Polsce, według stanu z 31 grudnia 2015 r., wynosiła 7,5 mln osób, z czego ponad 2,5 mln zamieszkiwało na terenach wiejskich.

- Kompleksową obsługę ubezpieczonych rolników i członków ich rodzin, dla których działalność rolnicza stanowi jedyne bądź podstawowe źródło utrzymania, w zakresie ubezpieczenia społecznego prowadzi Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Obecnie KRUS obsługuje ponad 1,3 mln ubezpieczonych i 1,2 mln świadczeniobiorców - referowała przedstawicielka resortu rolnictwa.

Poinformowała, że świadczenia emerytalno-rentowe w KRUS pobiera ponad milion osób w wieku 60 lat i więcej, w tym emeryturę 908 tys. osób, a rentę z tytułu niezdolności do pracy - ponad 92 tys. osób. - Dodatkowo 33 tys. 336 osób w wieku 55-59 lat pobiera tzw. wcześniejszą emeryturę - i są to wyłącznie kobiety - dodała.

- Przeciętne miesięczne świadczenie emerytalne w 2015 r. w KRUS wyniosło 1209 zł i 81 gr, a rentowe 1027 zł i 93 gr. KRUS wypłaca także przysługujące emerytom i rencistom dodatki, w tym m.in. dodatki pielęgnacyjne z tytułu 75 lat. Średnio miesięcznie pobiera je ponad 408 tys. osób. Z kolei dodatki z tytułu ukończenia stu lat pobiera 1008 osób - mówiła Ewa Markowska-Bzducha.

Stan zdrowia rolnika
Sprecyzowała, że średni okres pobierania świadczeń emerytalnych przez osoby, które ukończyły 60 lat, wyniósł 21 lat, przy czym dla kobiet 23 lata, a dla mężczyzn 18 lat. W przypadku rent rolniczych średni okres pobierania wyniósł 12 lat. Osób, które nie otrzymują świadczenia w pełnej wysokości z powodu niezaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, jest 21 tys. 637.

- Z ogólnej liczby ponad 1,3 mln ubezpieczonych w KRUS ponad 84 tys. osób po ukończeniu 60 r.ż. nadal pozostaje w tym ubezpieczeniu, co stanowi 6,2 proc. Większość z tych osób jest związanych z gospodarstwem rolnym o powierzchni do pięciu hektarów przeliczeniowych, a 4393 osoby prowadzą dodatkowo pozarolniczą działalność gospodarczą - poinformowała dyrektor departamentu.

Przedstawicielka resortu rolnictwa przedstawiła także dane nt. stanu zdrowia osób 60+ pozostających w powiązaniu z systemem KRUS. Wynika z nich, że głównymi przyczynami przyznawania rent rolniczych z tytułu niezdolności do pracy są choroby układu krążenia, następnie choroby układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej oraz nowotwory.

- Na rehabilitację leczniczą realizowaną przez KRUS w roku 2015 skierowanie otrzymało ponad 5 tys. osób w wieku 56+, w tym w wieku 56 do 65 lat - 5010 osób, oraz 23 mężczyzn w wieku pow. 65 r.ż. - podsumowała Ewa Markowska-Bzducha.

Ogólne recepty na pojedyncze problemy, ale brak spójnej strategii
Podczas posiedzenia Komisji, prezentując pomysły rządu na polepszenie sytuacji osób starszych na wsi, przedstawicielka ministerstwa rolnictwa odnosiła się w dużej mierze do projektów, które już funkcjonują (darmowe leki 75+), albo dopiero wejdą w życie (m.in. obniżenie wieku emerytalnego czy podniesienie minimalnej emerytury do tysiąca złotych).

Z ciekawszych, choć bardzo ogólnych pomysłów, dyrektor Ewa Markowska-Bzducha wymieniła m.in. te, które zawiera projekt Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju.

Przypomnijmy: 25 lipca 2016 r. Komitet Koordynacyjny ds. Polityki Rozwoju pozytywnie zaopiniował projekt i zarekomendował przekazanie dokumentu do konsultacji społecznych.

Zobacz cały PROJEKT STRATEGII NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO ROZWOJU

- Długofalowa opieka senioralna - tak dokładnie nazywa się projekt strategiczny, w którym jednym z celów jest uregulowanie zasad finansowania usług opiekuńczych - mówiła szefowa departamentu.

W Strategii jest raptem na ten temat... jedno zdanie.

- Dalej program "srebrna gospodarka", czyli spojrzenie, w jaki sposób ona się powinna kształtować, zmieniać, patrząc poprzez to, że senior chociażby jest stabilnym konsumentem, czyli ma stabilne dochody, swoją siłę nabywczą, potrzebuje określonego rodzaju produktów - kontynuowała dyrektor.

Odnosząc tę zapowiedź to tekstu Strategii, jest już objętościowo nieco lepiej niż przy poprzednim pomyśle - hasło "srebrna gospodarka" pojawia się w dokumencie trzy razy, choć każdorazowo tylko w jednym zdaniu.

- Kolejny projekt strategiczny: przeciwdziałanie niekorzystnym trendom demograficzno-epidemiologicznym, profilaktyka zdrowotna - mówiła przedstawicielka resortu rolnictwa.

Strategia również traktuje o tych projektach bardzo fragmentarycznie. Ewa Markowska-Bzducha wspomniała jednak, że "w ramach profilaktyki zdrowotnej KRUS zgłosiła swój komponent o nazwie "Aktywny senior-rolnik". Wyjaśniła, że zamysłem jest pilotażowy program, który ma zwiększyć starszym rolnikom dostępność "na miejscu" i w formie wyjazdowej do różnego rodzaju usług zdrowotnych o charakterze rehabilitacyjnym.

Gospodarstwo opiekuńcze - otwarte na ludzi
- Kolejna rzecz to projekt "Wspólnota w działaniu", który z kolei jest ukierunkowany na tworzenie kapitału społecznego, w sposób szczególny angażując osoby starsze - powiedziała przedstawicielka resortu.

W Strategii możemy o tym pomyśle przeczytać tak:

"Pakiet przedsięwzięć na rzecz budowania kapitału społecznego, mający na celu poprawę jakości życia mieszkańców, w ramach którego będą podejmowane oddolne inicjatywy i działania (m.in. z zakresu kultury, sportu, integracji społecznej, społeczeństwa obywatelskiego), zmierzające do budowania trwałych więzi społecznych, rozwiązywania lokalnych problemów i budowy zaufania w społecznościach lokalnych; będzie skupiał w sobie realizację różnego rodzaju inicjatyw odnoszących się do kapitału społecznego, m.in. w ramach „Programu Aktywizacji Społecznej Osób Starszych”, „Programu wieloletniego Senior-WIGOR na lata 2015-2020”, Programu „Klub” Ministerstwa Sportu i Turystyki". 

- Jeszcze chciałabym wspomnieć o projekcie "Niesamodzielni". gdzie również jest komponent ministerstwa rolnictwa i rozwoju wsi, a mianowicie gospodarstwo opiekuńcze czy też, jak my go nazywamy - gospodarstwo otwarte na ludzi - mówiła szefowa ministerialnego departamentu.

- Postrzegamy go jako innowacyjne spojrzenie na gospodarstwo rolne, łączące w sobie z jednej strony działalność rolniczą, a z drugiej świadczenie usług społecznych, opiekuńczych. Byłoby to odejście od dużych zakładów świadczących usługi społeczne w kierunku elastycznej formy wykorzystania potencjału miejsca, jego walorów przyrodniczych i stworzenia alternatywnego źródła zarobku dla gospodarstw rolnych - wyjaśniała.

Tego akurat Strategia, na którą powołuje się przedstawicielka resortu rolnictwa, nie zawiera, ale ogólną ideę gospodarstw opiekuńczych opisuje m.in. ekspertyza z końca 2015 r. przygotowana dla MRiRW w kontekście możliwych form wsparcia dla rozwoju turystyki wiejskiej i agroturystyki w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz z krajowych i regionalnych programów operacyjnych.

Zobacz całą EKSPERTYZĘ

Autorzy dokumentu tak piszą o gospodarstwach opiekuńczych:

"Gospodarstwo opiekuńcze dla osób starszych nieaktywnych zawodowo może być zorganizowane w różnych formach, np. w postaci klubu samopomocy, który może stać się miejscem wspólnego spotykania się osób starszych z innymi, porozmawiania przy kawie czy herbacie, pogrania w gry towarzyskie, spacerów, organizowania różnych warsztatów, pogadanek, co pomoże zachować osobom tym dobrą kondycję psychiczną i fizyczną oraz poczucie własnej wartości. Często aktywny senior szuka różnych, odpłatnych zazwyczaj, form aktywności społecznej. Ciekawą ofertą dla tej grupy mogą być krótkookresowe pobyty turystyczne w gospodarstwach opiekuńczych. Poza „standardowymi” sposobami spędzania wolnego czasu (spacery, zwiedzanie zabytków itp.) proponują one uczestnictwo w zajęciach gospodarskich dostosowanych do możliwości seniorów. Niektóre oferują też różne formy rehabilitacji lub terapii, np. masaże". 

W podsumowaniu prezentacji przedstawicielka resortu rolnictwa stwierdziła w imieniu ministerstwa, że "dzięki zawarciu wymienionych pomysłów w Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju mamy nadzieję, że uda się je z sukcesem realizować".