HFPC: przymusowe umieszczenie w DPS-ie to forma pozbawienia wolności

RYNEK OPIEKI

Autor: PAP/Rynek Seniora   23 czerwca 2016 15:59


HFPC: przymusowe umieszczenie w DPS-ie to forma pozbawienia wolności Według HFPC w DPS-ach może przybywać kilkanaście tysięcy ubezwłasnowolnionych podopiecznych. Fot. Nicholas Cardot/Flickr.com (CC BY 2.0)

Zdaniem Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka przepisy określające zasady przymusowego umieszczania osób ubezwłasnowolnionych w domach pomocy społecznej (DPS) są niekonstytucyjne i nie ma wątpliwości, że taki przymus można uznać za formę pozbawienia wolności. 28 czerwca 2016 r. - na wniosek RPO - sprawę ma badać Trybunał Konstytucyjny.

Według szacunków Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka (HFPC) w DPS-ach dla osób niepełnosprawnych intelektualnie i psychicznie może przebywać ponad 12 tys. osób całkowicie ubezwłasnowolnionych, zaś kolejne kilka tysięcy w innych typach DPS-ów.

Niepełnosprawni psychicznie traktowani przedmiotowo
Zdaniem HFPC zapisy ustawy o ochronie zdrowia psychicznego są "wyrazem przedmiotowego traktowania przez ustawodawcę osób z niepełnosprawnością intelektualną lub psychiczną oraz przekonania, że wola i preferencje takich osób nie mają absolutnie żadnego znaczenia".

- Przepisy te naruszają nie tylko wolność osobistą czy prawo do sądu osób ubezwłasnowolnionych, lecz przede wszystkim ich godność - podkreślono w opinii.

Według fundacji takie regulacje "są nie do pogodzenia z zasadą poszanowania godności ludzkiej, opartej przecież na idei, że każdy człowiek jest celem samym w sobie, a nigdy jedynie środkiem do osiągnięcia celu".

Fundacja przekazała swoją opinię do TK jako tzw. przyjaciel sądu w związku z rozprawą wyznaczoną przez Trybunał na wtorek 28 czerwca 2016 r.

RPO zaskarżył regulacje do TK
Podczas rozprawy TK w składzie pięciu sędziów ma zająć się złożonym w listopadzie 2015 r. wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich Adama Bodnara, który zaskarżył regulacje odnoszące się do zasad umieszczania w DPS-ach osób całkowicie ubezwłasnowolnionych.

Według RPO istniejące obecnie "gwarancje ochrony praw osób z niepełnosprawnością psychiczną lub intelektualną należy ocenić jako niewystarczające i nieskuteczne". W ocenie Rzecznika niezgodna z konstytucją jest regulacja pozwalająca, aby osoba z niepełnosprawnością intelektualną lub psychiczną - w zastępstwie której działa jej opiekun prawny - pozbawiona była możliwości kwestionowania orzeczenia sądu wyrażającego zgodę na umieszczenie jej w DPS-ie.

Ponadto - jak dodał RPO - w przypadku ewentualnej poprawy stanu psychicznego osoba ubezwłasnowolniona umieszczona w domu pomocy nie ma możliwości wystąpienia do sądu opiekuńczego o zmianę orzeczenia dotyczącego tego umieszczenia - w konsekwencji pobyt może mieć charakter bezterminowy.

Tysiące "pozbawionych wolności" bez ochrony prawnej
W ocenie HFPC nie ma wątpliwości, że przymusowe umieszczenie osoby w DPS-ie można uznać za formę pozbawienia wolności.

- Konsekwencją uznania przymusowego umieszczenia w DPS-ie za formę pozbawienia wolności jest konieczność zagwarantowania osobom pozbawianym w ten sposób wolności odpowiednich praw proceduralnych - zaznaczyła fundacja. Tymczasem - jak wskazała - obecnie brak jest takich gwarancji.

- Zakwestionowane przez RPO przepisy prowadzą do sytuacji, w której najprawdopodobniej kilkanaście tysięcy osób w Polsce przebywa w DPS-ach, często wbrew własnej woli, bez dostępu do jakichkolwiek środków ochrony prawnej. Kolejne tysiące trafiają tam z kolei każdego roku po przeprowadzeniu postępowania, którego są jedynie biernymi przedmiotami, a nie podmiotami uprawnionymi do aktywnej obrony własnych interesów - zaznaczyła HFPC.

Dlatego, jak dodano w opinii, ewentualne uchylenie przez TK zaskarżonych przepisów "powinno stanowić dopiero pierwszy krok na drodze do zapewnienia pełnej ochrony wolności osobistej osób z niepełnosprawnością". Powinny bowiem zostać wprowadzone dodatkowe zmiany w prawie reformujące kwestie ubezwłasnowolnienia i na przykład nakładające na sądy opiekuńcze obowiązek dokonywania okresowych kontroli aktualności przesłanek przemawiających za umieszczeniem osoby w DPS-ie.

Wtorkowej rozprawie przed TK przewodniczył będzie sędzia Marek Zubik, zaś sprawozdawcą sprawy będzie sędzia Małgorzata Pyziak-Szafnicka.

Podobał się artykuł? Podziel się!

BĄDŹ NA BIEŻĄCO!

Newsletter

Najważniejsze informacje portalu rynekseniora.pl prosto na Twój e-mail

Rynek Seniora: polub nas na Facebooku

Rynek Seniora: dołącz do nas na Google+

Obserwuj Rynek Seniora na Twitterze

RSS - wiadomości na czytnikach i w aplikacjach mobilnych


Dyskusje


POLECAMY W PORTALACH

  • Specjalizujemy się w tworzeniu zintegrowanych rozwiązań w obszarze komunikacji biznesowej.
  • Wirtualny Nowy Przemysł Rynek Zdrowia Farmer Nowy Przemysł Dla handlu Promocjada
    Property News Portal Samorządowy Giełda rolna Infodent24 Rynek aptek House Market
    Portal Spożywczy Puls HR Koszyk cenowy Property Design Sady Ogrody Centrum Kreowania Liderów
  • Serwisy i wydawnictwa o budowie i urządzaniu domu.