RPO zaskarżył przepisy dot. umieszczania ubezwłasnowolnionych w DPS

RYNEK OPIEKI

Autor: PAP/Rynek Seniora   05 listopada 2015 16:28


RPO zaskarżył przepisy dot. umieszczania ubezwłasnowolnionych w DPS Osoby ubezwłasnowolnione nie mają prawa głosu przy umieszczaniu ich domach pomocy społecznej. Fot. Fotolia

RPO zaskarżył do Trybunału Konstytucyjnego przepisy dotyczące umieszczania osób ubezwłasnowolnionych w domach pomocy społecznej. Osoby te nie mają możliwości kwestionowania orzeczenia sądu opiekuńczego wyrażającego zgodę na ich pobyt w placówce.

Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar zakwestionował zapisy ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, zgodnie z którymi osoba z niepełnosprawnością intelektualną lub psychiczną, w zastępstwie której działa opiekun prawny, nie ma możliwości zakwestionowania orzeczenia sądu opiekuńczego wyrażającego zgodę na umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Nie może też wystąpić o zmianę decyzji sądu, jeśli jej stan zdrowia się poprawi.

Zdaniem rzecznika istniejące obecnie gwarancje ochrony praw osób z niepełnosprawnością psychiczną lub intelektualną należy ocenić jako niewystarczające i nieskuteczne. "Niezbędnym wydaje się takie zabezpieczenie praw tej grupy osób, które uniemożliwi arbitralne pozbawianie ich wolności osobistej, zapewni poszanowanie przyrodzonej godności, prawo dostępu do sądu oraz prawo do sprawiedliwej procedury sądowej" - uważa RPO.

"Ubezwłasnowolnienie nie pozbawia osoby z niepełnosprawnością psychiczną lub intelektualną prawa do wyrażania własnych potrzeb, w tym decydowania o miejscu swojego zamieszkania. Utożsamianie decyzji opiekuna o umieszczeniu osoby ubezwłasnowolnionej w domu pomocy społecznej z realizacją woli tej osoby, zdaniem RPO, stanowi przykład odpodmiotowienia i instrumentalizacji osób z niepełnosprawnościami, co narusza ich przyrodzoną i niezbywalną godność" - powiedziała cytowana w komunikacie przesłanym w czwartek (5 listopada) Anna Błaszczak z Zespołu Prawa Antydyskryminacyjnego Biura RPO.

Jej zdaniem nie jest sprawiedliwe, że osoba bezpośrednio zainteresowana nie może podejmować żadnych czynności procesowych i nie ma zagwarantowanej pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Nie ma też prawa do bycia wysłuchaną.

W uzasadnieniu do wniosku RPO napisał, że umieszczenie w DPS osoby niezdolnej do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, która nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób, uważano niegdyś za najlepsze wyjście do zapewnienia im wsparcia, wyżywienia i schronienia. "Ale wnioski kierowane do RPO wskazują, że forma ta nie pozwala na uwzględnienie indywidualnych potrzeb osób z niepełnosprawnościami ani zapewnienie im odpowiedniego wsparcia niezbędnego do pełnego włączenia w społeczeństwo" - uważa Bodnar.

Jak dodał, niektóre osoby z niepełnosprawnościami, ubezwłasnowolnione, przebywają w domach pomocy społecznej wbrew własnej woli - wyłącznie na podstawie decyzji opiekuna prawnego i bez możliwości dochodzenia swoich praw na drodze postępowania sądowego. RPO zaznaczył, że w przypadku pobytu w szpitalu psychiatrycznym, wymagane jest uzyskanie zgody osoby ubezwłasnowolnionej. W DPS tego wymogu nie ma.

Rzecznik uważa, że przepisy dotyczące umieszczania osób ubezwłasnowolnionych w DPS naruszają konstytucyjną zasadę przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka i godzą w wolność osobistą człowieka.

"Rygor panujący w domach pomocy społecznej w istotny sposób ingeruje w wolność oraz autonomię decyzyjną umieszczonych tam osób. Mieszkańcy nie mają możliwości swobodnego opuszczenia zakładu, często nie dysponują własnymi dokumentami lub rzeczami osobistymi, personel DPS ma możliwość stosowania kar porządkowych oraz decydowania o formach spędzania czasu wolnego, w tym regulowania zasad odwiedzin przez osoby trzecie (...). Z tych wszystkich powodów jedyną przesłanką uzasadniającą pominięcie woli osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej przy podejmowaniu decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej może być niezdolność do jej wyrażenia" - uważa RPO.

W grudniu 2014 r. jeszcze jako prawnik Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka Bodnar mówił, że przepisy dotyczące umieszczenia w DPS wymagają pilnej zmiany. Jego zdaniem sąd co kilka miesięcy powinien weryfikować, czy jest koniczne przebywanie osoby w takiej placówce, jeśli ona sama tego nie chce.

Zwracał na to także uwagę Europejski Trybunał Praw Człowieka w 2014 r., w wyroku w sprawie kobiety o inicjałach K.C., która od 2008 r. przebywała w DPS, gdzie została umieszczona na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Żarach. Wniosek do sądu złożył Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, uzasadniając go zaburzeniami psychicznymi skarżącej i jej zachowaniem. K.C. wniosła o stwierdzenie naruszenia art. 5 Konwencji, czyli przepisu dot. bezprawnego pozbawienia wolności.

W 2009 r. skarżąca wielokrotnie próbowała, przy zastosowaniu różnych środków, zmienić decyzję sądu. Kierowała też wnioski o pozwolenie na opuszczanie przez nią domu pomocy społecznej w ciągu dnia. Zgodnie ze skargą przyznany skarżącej pełnomocnik z urzędu nie był obecny na rozprawie przed sądem pierwszej instancji. W grudniu 2009 r. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze oddalił wniesioną apelację, o czym skarżąca dowiedziała się przypadkowo po dwóch latach. Jej wniosek o pisemne uzasadnienie decyzji został odrzucony w listopadzie 2011 r., w związku z czym nie mogła ona wnieść skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego.

W ocenie Trybunału w sprawie doszło do naruszenia standardów w zakresie legalnego pozbawienia wolności. Według ETPC polskie prawo nie gwarantuje okresowej oceny konieczności pobytu w domu pomocy społecznej. Trybunał przyznał skarżącej 6 tys. euro zadośćuczynienia.

Podobał się artykuł? Podziel się!

BĄDŹ NA BIEŻĄCO!

Newsletter

Najważniejsze informacje portalu rynekseniora.pl prosto na Twój e-mail

Rynek Seniora: polub nas na Facebooku

Rynek Seniora: dołącz do nas na Google+

Obserwuj Rynek Seniora na Twitterze

RSS - wiadomości na czytnikach i w aplikacjach mobilnych


Dyskusje


POLECAMY W PORTALACH

  • Specjalizujemy się w tworzeniu zintegrowanych rozwiązań w obszarze komunikacji biznesowej.
  • Wirtualny Nowy Przemysł Rynek Zdrowia Farmer Nowy Przemysł Dla handlu Promocjada
    Property News Portal Samorządowy Giełda rolna Infodent24 Rynek aptek House Market
    Portal Spożywczy Puls HR Koszyk cenowy Property Design Sady Ogrody Centrum Kreowania Liderów
  • Serwisy i wydawnictwa o budowie i urządzaniu domu.